عوارض اعتیاد و انواع اعتیاد: اکستازی، داروهای غیر تجویزی

عوارض اعتیاد به دلیل استفاده از قرص های روان گردان در سال‌های اخیر افزایش چشمگیری داشته است. این موضوع حامی پیامی نه چندان خوشایند برای جامعه جوانان ایران است. برحسب اطلاعات جمع آوری شده از برخی بیمارستان ها، افزایش مراجعان به اورژانس در شب بر عوارض اعتیاد مانند اثر آسیب بافت مغزی، کلیه، کبد، عدم تعادل و فراموشی می تواند شاهدی بر افزایش مصرف کنندگان اکستازی در میان جوانان باشد که نیازمند کسب دانش و همت روزافزون برای پیشگیری و عدم گرایش جوانان و نوجوانان به سمت اینگونه مواد و همچنین کاهش عوارض اعتیاد هستیم.

مسکن ها و خواب آورها داروهایی هستند که همیشه در سبد دارویی اغلب خانواده ها پیدامی شوند، داروهایی مانند استامینوفن، کدئین، دیازپام، کلرودیازپوکساید، ایمی پرامین و….به تعداد دفعات مصرف کرده اید و یا بارها از سوی دیگران با پیشنهاد مصرف این قبیل داروها مواجهه شده اید.

باید بدانید که مصرف بیش از حد هریک از این داروها بدون تجویز پزشک امکان وابستگی و اعتیاد به آن‌ها وجود دارد طوری که با قطع مصرف آن‌ها علائم جسمانی و روانی ناخوشایندی در فرد بروز می‌کند که وی را ناگزیر به مصرف مجدد آن‌ها می کند و این چرخه در نهایت عوارض اعتیاد را برای فرد ایجاد خواهد کرد.

این داروها اثر تسکین دهنده روی سیستم عصبی مرکزی دارند ممکن است مانند سایر موادی که همین اثر را اعمال می کنند مثل الکل و افیون ها و …. مورد استفاده قرار بگیرند.

برخی داروها مثل داروهای محرک چون خلق فرد را بالا می‌برند مانند آمفتامین ها عمل می‌کنند و مورد سوء مصرف قرارمی گیرند. سوءمصرف داروها بویژه اضطراب زداها در زنان شایع تر از مردان است و در بزرگسالان شایع تر از نوجوانان وجوانان است.

والدین باید بدانند که با مصرف خودسرانه داروها و یا تجویز آن برای فرزندانشان می توانند الگوی غلطی را به آن‌ها منتقل کنند که ممکن است آن‌ها را به سوء مصرف مواد مختلف و عوارض اعتیاد سوق دهد.

توهم زاها به خاطر آثار روانی خاصی که ایجاد می کنند، از دیرباز مورد توجه جوامع بوده اند، منبع اولیه این مواد نوعی قارچ است که آن را قارچ سحرآمیز می نامیدند و قبایل مختلف از آن در مراسم مذهبی و قومی خود استفاده می کردند که به دنبال تلاش بشر برای تولید داروهای پزشکی ساخته شده اند.

پس از مدتی مشخص شد بیمارانی که با استفاده از این داروها تحت عمل جراحی قرار می گیرند تا مدت ها آثار روانی عجیبی از خود نشان می دهند، ادراکات و حواس آنها مختل شده و به انواع توهمات دچار می شوند و کم کم این داروها از حوزه پزشکی کنار گذاشته شده ولی هم چنان مورد سوء مصرف قرارمی گیرند.شیوع توهم زاها درمردان بیشتراززنان وحدودسه برابر آنهاست و گروه سنی 18 تا 25 سال بیشترین شیوع را دارد و سن بیشتر نیمی از مراجعات مربوط به توهم زاها به مراکز فوریت زیر 20 سال است. جوانان ونوجوانان بیش از سایرین در معرض خطر عوارض اعتیاد ناشی از مصرف توهم زاها قراردارند.

عوارض اعتیاد به اکستازی چیست؟

نام علمی آن متیل دی اکسی متا آمفتامین است که یک ماده ترکیب روان گردان با ساختار شیمیایی مشابه ترکیبات آمفتامین و توهم زاها می باشد و به صورت مصنوعی ساخته می شود. این ماده با نام هایی مثل اکس، اکستاسی، اکستازی، آدام و قرص های شادی بخش درمیان جوانان و نوجوانان شناخته شده است.

نخستین بار در سال 1912 یک شرکت داروسازی آلمانی به نام میرک با هدف ساخت ترکیباتی برای کنترل و مهار اشتها در افراد چاق این ماده را تولید کرد اما به دلیل عوارض اعتیاد ناشی از آن تا دهه 1970 از رده خارج شده و استفاده از آن به تعویق افتاد.

اکستازی خالص پودری سفید متشکل از کریستال های ریز است که از این پودر بوی کپک به مشام می رسد. درصورت وجود ناخالصی اکستازی به رنگ های قرمز و قهوه ای دیده می شود. اکستازی یک ماده شیمیایی است که در آزمایشگاه به صورت غیرقانونی تولید می شود.

انواع اکستازی کدامند؟

این ماده به اشکال قرص، کپسول، پودراستنشاقی و برچسب های پوستی موجود است. این قرص ها شکل، رنگ، اسم و اثر متفاوت دارند و با نام هایی مثل فراری، میتسوبیشی، شادی، گشنیز، هپی    طیب، تویوتا، سان، مرسدس بنز و موتورولا شناخته می شوند و به رنگ های نخودی، سبز، آبی، قرمز و بنفش دیده می شوند که در ادامه به موارد مصرف و عوارض اعتیاد به آن می پردازیم.

اکستازی چگونه مصرف می شود؟

این دارو به شکل قرص یا کپسول است که از راه دهان استعمال می شود. این قرص ممکن است به رنگ ها و شکل های مختلفی در بازار دیده شود و هم می تواند به صورت پودر در دسترس افراد قرار گیرد که ممکن است برخی اوقات به شکل استنشاقی و یا به ندرت به صورت تدخینی و یا کشیدنی مورد استفاده واقع شود اما تزریق آن بسیار نادر است.

چرا افراد به مصرف اکستازی روی می آورند؟

روانشناسان معتقدند، جوانان محروم و کسانی که با تبعیض و تحقیر رو به رو هستند و افرادی که فاقد آینده روشن هستند و جوانانی که درخانواده های سختگیر زندگی می کنند و یا امکانات شغلی یا تفریحی مناسبی ندارند بیشتر به این مواد گرایش دارند.

یکی ازمهمترین دلایل گرایش آنها به مصرف، تصور و نگرش‌های غلط افراد به این ماده است. بویژه اینکه درمهمانی ها به نام “قرص شادی بخش” شناخته می شود. جوانان به اشتباه برای فرار از تنهایی و یا مشکلات خاص این دوران به مصرف روی می آورند و یا هنگامی که به دلیل فشار همسالان مصرف می کنند و در نهایت دچار عواض اعتیاد به این قرص خواهند شد.

 

وقتی اکستازی مصرف می کنند چه اتفاقی می افتد؟ 

اکس خیلی سریع از سیستم گوارش فرد جذب خون می شود و خود رابه مغز می رساند و اثراتی را ایجاد می کند، مثل افزایش شدید خوب بودن، افزایش انرژی، احساس تمایل برای ارتباط با دیگران، افزایش هوشیاری و درک موسیقی، افزایش حس بویایی و چشایی و … به دلیل افزایش بیش از حد انرژی این افراد تمایل به رقص های طولانی دارند.

آن ها همچنین عوارض اعتیاد مانند کاهش اشتها، تاری دید، گشاد شدن مردمک ها پیدا می کنند و در مهمانی ها با وجود نور کم مجبور به استفاده از عینک آفتابی درشب می شوند. آن ها در اوایل مصرف احساس سرخوشی فراوانی دارند. ممکن است ساعت ها بدون توقف به سر و صدا و پایکوبی مشغول باشند و رفتارهای عجیب و غریبی ازخودشان نشان دهند.

درک زمان و مکان در آن ها مختل می شود، احساسات آنها تشدید می شوند، مثلا صداها و رنگها را بیشتر از حد طبیعی احساس می کنند. آن ها گاهی احساسات بسیار متفاوتی را تجربه می کنند. احساس می کنند واقعا بیمار هستند و بازوها و پاهای آن ها سفت شده است و فکر شان قفل می شود و احساس تشنگی و خواب آلودگی شدید دارند وگاهی دچار حالت های افسردگی هستند. گاهی احساس اضطراب و بی قراری شدیددارند، غش و سرگیجه هم از دیگر عوارض اعتیاد و عوامل اولیه مصرف اکستازی است.

عوارض اعتیاد و علائم مصرف اکستازی در افراد چیست؟

خلق و سرخوشی و انرژی بسیار

افزایش اعتماد به نفس

افزایش صمیمیت و ارتباط با دیگران

تسهیل در روابط اجتماعی

آثار جسمانی مصرف اکستازی چیست؟

تنش عضلانی

سستی و ضعف

دندان قروچه و حرکات غیرارادی فک

تیرگی دید

حرکات سریع چشم

احساس سرما و لرز

تعریق

بی قراری حرکتی

افزایش ضربان قلب و فشارخون بالا و وقوع حمله قلبی

اکستازی چه اثراتی روی مغز می گذارد؟

تحقیقات نشان می دهند که مصرف اکستازی حتی اگر طی یک دوره کوتاه مدت باشد، آسیب های جدی و مخرب بلند مدتی در مغز انسان ایجاد می کند و با ایجاد اثرات منفی روی سروتونین اثراتی مانند اختلال در حافظه و یادگیری، کم اشتهایی، افزایش احساس درد، افسردگی و اضطراب و سایر عوارض اعتیاد را ایجاد می کند.

عوارض اعتیاد به داروهای غیرتجویزی:

داروهای غیر تجویزی یا داروهایی که در طبقه اختلالات وابسته به مواد قرار می گیرند، آن دسته از داروهایی هستند که بر سیستم اعصاب مرکزی اثر تسکین دهنده دارند و به عنوان محرک بالابرنده خلق عمل می کنند. درصورت مصرف بیش از حد این داروها بدون تجویز پزشک یا نظر او نسبت به آن ها وابستگی جسمی و روانی پدید می آید و قطع مصرف آنها باعلائم ترک همراه است.

مسکن ها داروهایی هستند که تنش ذهنی را کاهش می دهند و آرامش روانی ایجاد می کنند، اضطراب زداها به داروی کاهنده اضطراب اطلاق می گردد و منوم ها داروهایی هستند که برای ایجاد خواب مورد استفاده قرار می گیرند.

سه گروه وجود دارد که چنین اثراتی دارند:

داروهای مسکن وکاهش دهنده درد هستند.

کند کننده های سیستم عصبی مرکزی، که غالبا برای درمان اضطراب با اختلال خواب به کارمی روند.

محرک ها: برای درمان حمله خواب (نارکولپسی) کمبود توجه و اختلال بیش فعالی تجویز می شوند.

تسکین دهنده ها چه داروهایی هستند؟

تسکین دهنده ها یا شبه افیون ها داروهایی هستند که به خاطر ویژگی تسکین دهندگی و ضد دردشان تجویز می شوند. این داروها شامل مورفین، کدئین، اوکسی کدون، هیدرومورفین و…هستند.م

رفین ها برای کاهش دردهای شدید و جراحت های جراحی تجویز می شوند. مصرف زیاد داروها باعث ایجاد خواب آلودگی، آرمیدگی عضلانی، اشکال در تمرکز، تنگ شدن مردمک ها، کاهش در سرعت تنفس، تهوع، بی اشتهایی و تعریق در فرد مصرف کننده می شوند و با مقادیر بالا این اثرات شدیدتر می شوند و مدت بیشتری به طول می انجامند.

اعتیاد به دارو به این معناست که فرد به الگوی مصرف کنترل نشده روی می آورد و علی رغم عوارض اعتیاد  و پیامدهای منفی آن نمی تواند مصرف دارو را کنار بگذارد.

گروه دوم داروها، داروی ضد اضطراب برای درمان اختلالات خواب مصرف می‌شوند، مانند بنزودیازپین ها که شامل دیازپام (والیوم) اگزازپام، کلرودیازپوکساید و آلپرازولام (زاناکس) هستند. این داروها در درجه اول به عنوان اضطراب زداها در درمان اضطراب، حملات وحشتزدگی و واکنش استرس حاد مصرف می شوند.

همچنین به عنوان ضد صرع، هوش بر و وسیله درمان ترک الکل کاربرد دارند. برخی از آن ها نیز برای درمان کوتاه مدت اختلالات خواب تجویز می شوند ولی اگر آن ها به صورت طولانی مدت مصرف شوند وابستگی ایجاد می کنند.

محرک ها چه داروهایی هستند؟

داروهای محرک آن دسته از داروهایی هستند که هوشیاری، توجه و انرژی فرد را افزایش می دهند و همچنین باعث افزایش فشارخون، ضربان قلب و ریتم تنفس می شوند. داروهای محرک برای درمان آسم و بیماری های تنفسی، چاقی مرضی و…بکار می روند. اگر این داروها به واسطه خاصیت تحریک کنندگی شان مورد سوءمصرف قرار گیرند، باعث وابستگی و اعتیاد فرد می شوند.

این داروها فقط برای بیماری هایی ازقبیل حملات خواب و اختلال کمبود توجه و بیش فعالی ADHD که به دیگر درمان ها پاسخ نمی دهند مورد استفاده قرار می گیرند.

محرک ها چگونه اثرمی کنند؟

ساختار شیمیایی داروهای محرک مثل: دکستروآمفتامین، متیل فندیت یا ریتالین بسیار مشابه دوپامین و نوراپی نفرین عمل می کند. داروهای محرک اثر این انتقال دهنده های عصبی را در مغز تشدید کرده و باعث افزایش فشارخون، ضربان قلب، تنگ شدن رگ ها وعروق خونی، افزایش قند خون و بازکردن راه های تنفسی می شوند.

افزایش دوپامین با احساس لذت رابطه دارد چون داروهای محرک این اثر را تشدید می کنند و می توانند در فرد مصرف کننده ایجاد سرخوشی نمایند. 

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه عوارض اعتیاد نوجوانان و جوانان، روش های پیشگیری و درمان با روانشناس سایت روانشناسی پویا تماس بگیرید.

منبع: مجموعه پیشگیری ازاعتیاد

نویسنده: دکترجزایری وخانم لیلا سلیمانی نیا