روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان به عنوان گروه های پر ریسک

مطالعه روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان استفاده بهینه از منابع سرمایه گذاری شده در امر پیشگیری ازسوء مصرف مواد مخدر نیازمند شناسایی افراد و گروه های واقع در معرض خطر است. همیشه بحث های فراوانی درمورد گروه های پرخطر یا درخطر بوده که به مفاهیم مختلفی دراین زمینه پرداخته اند. اما با توجه به تحقیقات مشخص شد این افراد نیستند که در معرض خطر یا پرخطر قرار می گیرند بلکه رفتارهای خاصی ازقبیل سرنگ آلوده یا عدم رعایت احتیاط در روابط جنسی است که باعث می شود افراد درمعرض خطر قرار بگیرند.

این رفتارها خود به خود و جدا از افراد صورت نمی گیرند؛ بنابراین نمی توان افراد عامل که دارای رفتارهای پرخطر هستند را نادیده گرفت. اما از آنجا که انجام رفتارهای پرخطر در گروه های خاصی شکل می گیرد، از لحاظ مداخلات پیشگیرانه هم شناسایی آنها بسیار راحت تر از پیدا کردن تک تک افراد است.

رفتار شناسی نوجوانان؛ روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان 

در مبحث مواد مخدر و مبارزه با آن می توان از چند گروه در معرض خطر نام برد؛ جوان ها کلا حس کنجکاوی بسیار فعال و نیرومندی دارند و نیاز به خطرکردن چه برای خودنمایی وچه برای اثبات شجاعت و شهامت فردی شان به احتمال بیشتری مصرف مواد را بیشتر تجربه خواهند کرد. معمولا آنها خطر یا احتمال گرفتارشدن را کمتر از آن چه هست تخمین می زنند و از طرفی توانایی خود را برای کنار آمدن با خطر و آسیب پذیر بودن بیش از آنچه در واقعیت است محاسبه می کنند. در نتیجه موضوع روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان اهمیت بسیار بالایی پیدا می کند.

این عوامل به اضافه موارد دیگر مثل علاقه طبیعی جوانان به عضویت درگروه‌های غیررسمی (خارج از خانه و مدرسه) و اطاعت کورکورانه از هنجارها و قوانین این گروه ها این قشر مهم ازجامعه را در معرض خطر سوء مصرف مواد و دیگر ناهنجاری های اجتماعی قرارمی دهد.

البته هرچه جوان ها بزرگ ترمی شوند و از حیطه وابستگی ها و نظارت خانوادگی دورتر شوند و پیروی از ارزش ها و هنجارهای گروه های هم سن و سالان اولویت بیشتری داشته باشد، احتمال دنبال کردن رفتارهای ضد اجتماعی از جمله سوء مصرف مواد بیشتر خواهد شد.

جوانانی که به دلیل فوت پدر یا مادر و یا به علت از دست دادن موقتی آن ها به علت بیماری یا زندانی شدن و…. ازمحبت وحمایت عادی خانواده محروم می شوند، احتمال بیشتری دارد به عضویت گروه های خارج از خانه در آیند و هنجارهای غیرمتعارف آن ها را بپذیرند و درمعرض خطر بالاتری قرار می گیرند.

گروه جوانان دارای ویژگی های خاصی هستند که دسترسی به آن ها را آسان می کند. از یک طرف به علت گسترش امکانات آموزشی متوسطه و عالی درصد بالا و روز افزون ازگروه جوانان و نوجوانان به صورت دسته جمعی در مدارس راهنمایی، متوسطه و مدارس فنی و حرفه ای و دانشگاه ها به آسانی به آن ها دسترسی پیدا کنند. در ضمن این قشر از جامعه به دلیل اینکه مشتریان اصلی رسانه های جمعی الکترونیکی و رادیو، تلویزیون، سینما و غیره…هستند و دسترسی به آن ها بسیار آسان تر از قبل شده است.

اما همه جوانان به یک اندازه در معرض خطر استفاده ازمواد مخدر قرار ندارند و استفاده بهینه از امکانات موجود ایجاب می کند آن عده از این قشر که امکان بیشتری دارد که درمعرض خطر بیشتری قرارداشته باشند شناسایی و برای مداخلات آموزشی شدیدتر انتخاب شوند و این مساله اهمیت آگاهی درباره روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان را دوچندان کرده است.

زندان ها و مراکز اصلاح و تربیت نوجوانان به طور سنتی به عنوان پایگاهی برای بدآموزی و نفر گیری توسط افراد و سازمان های تبهکارمورد استفاده قرارگرفته است. نوجوانانی که به اتهام خلاف های گوناگون به این مراکز منتقل می شوند به آسانی می توانند تحت نفوذ افراد تبهکار قرار گرفته و با الگو قراردادن آنها بامهارت و انگیزه بالاتری برای سوء مصرف یا قاچاق مواد به جامعه برگردند.

پس لازم است که بزهکاران جوان و افرادی که دارای اختلال شخصیت هستند از بقیه افراد جدا شوند، آن هم به علت وجود بیماری های واگیردار مانند HIV و یا سوءاستفاده جنسی و….درکانون های اصلاح و تربیت و زندان ها صورت می گیرد تا بتوانند آموزش و کمک های لازم و ضروری را به موقع و اصولی دریافت کنند.

شناسایی والدین معتاد؛ روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان 

برنامه مداخله ای برای شناسایی والدین معتاد و جدا کردن فرزندان آنان، روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان از جمله  نگه داری در مدارس شبانه روزی خاص به مرحله اجرا گذاشته شده است اما باید به دوسوال پاسخ دهید: اول اینکه آیا ازنظرحقوق اساسی درکودک و خانواده آیا جامعه یا دولت چنین حقی را دارد یا ندارد؟ و مرحله ی بعد دلایل قانع کننده ای در دست باشد که دست کم منافع کوتاه مدت کودک یا نوجوان دارای والدین معتاد را برآورده کند که با اعمال این سیاست جداسازی اجباری شرایط بهتر خواهد شد یا صدمه به اعتماد به نفس یا بهداشت روانی کودک یا نوجوان ایجاد خواهد کرد؟ که باید به این دومسئله مهم توجه ویژه شود.

کارکنان و شغل هایی که به صورت طبیعی نیازمند شب بیداری بالا و نگه داشتن سطح توجه خود برای مدت های متوالی هستند، مثل رانندگان وسایل نقلیه و نگهبانان شب کارازاین گروه از افراد هستند که برای تقویت نیروی مقاومت جسمانی و مقابله در برابر احساس خواب آلودگی های مکرر به مصرف مواد مخدر روی می آورند.

در ایران مشاغلی وجود دارند از قبیل: کارگری حمام، کارگر نانوایی، قهوه خانه ها و مراکزحمل و نقل و توریسم که جزء گروه های پرخطرمحسوب می شوند. پس در نتیجه تشخیص گروه های پر خطر و روش های دست یابی به آنها از لحاظ برنامه ریزی و انجام فعالیت های آموزشی و پیشگیری بی اندازه حائز اهمیت است.

با شناختن این گروه ها و تطابق دادن برنامه های آموزشی با نیازهای آنان می توان کارایی و تاثیر برنامه های پیشگیری را تضمین نمود.

گروه های هدف برای آموزش پیشگیری از اعتیاد:

یکی از مهم ترین روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان، شناسایی گروه های هدف برای برنامه های آموزشی و پیشگیری از سوء مصرف مواد، یعنی گروه هایی که آموزش آن ها بیشترین تاثیر را دارد؛ شامل موارد زیر است:

1- کودکان ونوجوانان مشغول به تحصیل

2- دانشجویان مراکز آموزش فنی و حرفه ای و مراکز آموزش عالی

3- جوانان و نوجوانانی که ترک تحصیل کرده اند

4- جوانان مشمول خدمت نظام

5- مربیان، معلمان و اساتید

6- رهبران مذهبی، سیاسی و اجتماعی

7- هنرمندان، نویسندگان، تهیه کنندگان، فیلم سازان و روزنامه نویسان.

8- ورزشکاران وجوانان دارای محبوبیت و شهرت عمومی

9- کارکنان دولت، مدیران وکارکنان بخش خصوصی

10- پزشکان وکارمندان امور بهداشتی و….

نتیجه می گیریم که نوجوانان و جوانان به دلیل دسترسی آسان تر به گروه های پرخطر و به دلیل هیجانات یا به دلیل داشتن والدین معتاد، یا از دست دادن والدین بیشتر در معرض رفتارهای پرریسک و اعتیاد هستند. بنابراین آشنایی با روش های پیشگیری از اعتیاد نوجوانان در اولویت بسیار بالایی قرار دارد. ما در روانشناسی پویا به شما کمک خواهیم کرد تا به طور موثرتری از اعتیاد گروه های پر ریسک مانند جوانان و نوجوانان پیشگیری کنید.